Cafetière voor 8 koppen: de kan van 1,5 liter
De verjaardag is een uur oud, er zitten negen mensen aan tafel en jij staat in de keuken met een cafetière van 1,5 liter. Dan wil je geen verhaal over extractieprofielen, maar getallen die kloppen. Hier zijn ze: 90 gram koffie, grof gemalen, op 1,5 liter water van 93 graden, zes minuten laten trekken.
Een grote kan gedraagt zich net iets anders dan een kleintje. Meer water houdt langer warmte vast, dus de trekking verloopt anders dan in je vertrouwde kan van 350 milliliter. Daarom krijg je hier het recept én de drie handelingen die het verschil maken: voorverwarmen, halverwege roeren en direct overschenken in een thermoskan.
Belangrijkste punten
- Gebruik 90 gram grof gemalen koffie op 1,5 liter water van 93 graden.
- Laat de koffie 6 minuten trekken, roer halverwege rustig door de bovenlaag.
- Verwarm de kan voor met heet water, anders verliest je zetwater direct graden.
- Schenk na het indrukken direct over in een thermoskan, want in de cafetière trekt de koffie door en wordt hij bitter.
Waarom 90 gram op 1,5 liter
De verhouding is 60 gram per liter, oftewel 1 op 16,7. Dat is dezelfde verhouding als je voor een kleine kan gebruikt, en dat is bewust. Opschalen werkt in een cafetière prima, zolang je de verhouding vasthoudt en alleen de tijd aanpast.
Waarom dan zes minuten in plaats van de vier die je misschien gewend bent? In een kan van 1,5 liter zakt het water langzamer door het bed van koffie en blijft de temperatuur hoger. De koffie geeft daardoor sneller zijn stoffen af, maar de grovere deeltjes hebben juist weer meer tijd nodig. Zes minuten blijkt in de praktijk het punt waar de koffie vol smaakt zonder wrang te worden.
Grof malen is hier geen detail maar een voorwaarde. Fijn gemalen koffie in een grote kan geeft een modderige kop en een plunjer die je met geweld naar beneden moet duwen. Denk aan de structuur van grof zeezout, niet van fijn zand.
Zo zet je 8 koppen in de cafetière
Verwarm de kan voor
Vul de lege cafetière met heet water uit de kraan of de waterkoker en laat een minuut staan. Een koude glazen kan van 1,5 liter trekt direct warmte uit je zetwater, en dan trek je op een lagere temperatuur dan je denkt. Giet het voorverwarmwater weg vlak voor je gaat zetten.
Weeg 90 gram koffie af en maal grof
Gebruik een weegschaal, geen schepjes. Negentig gram lijkt veel, maar het past gewoon in een kan van 1,5 liter. Maal grof, ongeveer als grof zeezout.
Giet 1,5 liter water van 93 graden erop
Kook het water en laat het een halve minuut staan, dan zit je rond de 93 graden. Giet in één keer rustig over alle koffie, zodat alles nat wordt. Start je timer.
Roer halverwege, na 3 minuten
Bovenop drijft een korst van koffiedeeltjes die droog blijft als je niets doet. Roer na drie minuten rustig twee à drie keer met een lepel door de bovenlaag. Zo maakt al het koffie contact met het water en smaakt elke kop hetzelfde.
Druk na 6 minuten de plunjer langzaam naar beneden
Zet het deksel erop en duw de plunjer in ongeveer twintig seconden naar beneden. Voel je veel weerstand, dan was je maling te fijn. Gaat hij vanzelf naar beneden, dan was hij te grof.
Schenk direct over in een thermoskan
Dit is de stap die de meeste mensen overslaan, en de belangrijkste. De koffie blijft in de cafetière in contact met het drab op de bodem en trekt door. Na tien minuten is je koffie merkbaar bitterder. Schenk alles in één keer over in een voorverwarmde thermoskan en serveer vanuit daar.
De thermoskan is geen luxe
Bij een kleine cafetière voor jezelf drink je de koffie vaak direct op. Bij 1,5 liter voor een gezelschap staat de kan gegarandeerd een tijd op tafel. De koffie onder de plunjer ligt nog steeds tegen het maalsel aan, en het extractieproces stopt niet omdat de plunjer beneden is. Het resultaat: het tweede rondje smaakt wranger dan het eerste.
De oplossing is simpel en kost niets als je al een thermoskan hebt. Verwarm ook die even voor met heet water, giet de koffie er direct na het indrukken in en zet de cafetière aan de kant. De koffie blijft warm en de smaak blijft zoals hij op minuut zes was.
Geen thermoskan in huis? Schenk dan direct alle koppen in en zet ze pas op tafel. Dat is minder elegant, maar beter dan koffie die in de kan blijft staan.
Als het niet smaakt zoals je wilde
Te bitter of wrang? Dan heeft de koffie te lang getrokken of was je maling te fijn. Verander één ding tegelijk: kortere tijd naar vijf minuten, of een stap grover malen. Niet allebei, dan weet je niet wat het verschil maakte.
Te waterig of flauw? Ga de andere kant op: zeven minuten of een stap fijner malen. Controleer ook of je de kan wel hebt voorverwarmd, want koud zetwater geeft bij deze hoeveelheid een vlakke kop.
Meer over deze logica van symptoom, oorzaak en aanpassing vind je in de complete gids voor handmatig koffie zetten.
Veelgestelde vragen
Kan ik dit recept ook halveren voor 4 koppen?
Ja. Gebruik 45 gram op 750 milliliter en houd vijf minuten trektijd aan. Een kleinere hoeveelheid water koelt sneller af, dus de trekking verloopt iets langzamer. Vier minuten is voor zo'n halve kan vaak aan de krappe kant.
Hoeveel koppen haal ik echt uit 1,5 liter?
Acht koppen van 180 milliliter, of zes royale mokken van 250 milliliter. Reken bij een gezelschap op mokken, dan weet je dat de kan voor zes personen volstaat.
Moet ik het water echt tot 93 graden laten afkoelen?
Kokend water direct op de koffie gieten geeft een bitterder resultaat. Een halve minuut wachten na het koken brengt je rond de 93 graden. Heb je een thermometer, dan meet je het gewoon. Heb je die niet, dan is die halve minuut een prima richtlijn.
Wat als ik geen weegschaal heb?
Dan wordt het gokken, en 90 gram is te veel om op het oog te schatten. Een keukenweegschaal van een tientje is de beste investering die je voor je koffie kunt doen, belangrijker dan een duurdere cafetière. Tot die tijd: ongeveer 15 afgestreken eetlepels gemalen koffie komt in de buurt van 90 gram, maar het blijft een schatting.
Kan ik de koffie langer laten staan in plaats van roeren?
Nee, dat lost het probleem niet op. De korst bovenop blijft grotendeels droog, ook als je langer wacht. Roeren halverwege zorgt dat alle koffie meedoet. Zonder roeren krijg je een kop die tegelijk flauw en wrang is, het slechtste van twee werelden.
